Sarnaqawi ukat cultura · Sarnaqawi · Jaqi · 7 minuto

Blaise Pascal: ruleta muyun leyendapa

Muyu lurir satäki uka matemático, jupax yaqha kunsa luraña munäna.

Jisk'a jaysawi

Pascal (1623–1662) jupax 1650 maranakanx wiñay unxtir yänakampiw yant'äna. Jupar churata, niya jan q'achiyasa muyur muyux ruletan rotorapan nayra achachilapäspawa; ukax nayrat arsutakiwa, janiw qillqatanakan uñacht'atäkiti.

yuriwi
1623, Clermont
probabilidad irnaqawi
1654, Fermatampi
jiwawi
1662, París
muyu
nayrat arsuta churawi

Matemático

Blaise Pascal jupax tunka llatunkan maranïkasaw mä mecánica calculadora luräna, waynäkasaw geometría proyectiva tuqit uñacht'äwinak lurarakïna, presión, vacío tuqit wakiskir irnaqawinak lurarakïna, ukat 1654 maranx Pierre de Fermatamp qillqañ qillqatanakanx “puntonakan jan walt'awipa” askichäna: kunjamas mä t'aqjata suerte anatan apuestanakapax chiqaparu jaljañaspa. Jaysawipax, anatax sarantaskaspa ukhax sapa anatirin ganañ probabilidadapjammatemáticaProbabilidadMä mistuwin suertepa, 0 ukat 1 ukkama jan ukax 0% ukat 100% ukkama. Mä jakhu: 1/37 = 2,70%.Taqpach ullam → jaljañawa, ukax suyt'ata valoranmatemáticaSuyt'ata valorJaya pachan sapa apuestan promedio mistuwipa. Sapa estándar Europa apuestatakix apuesta qullqin −1/37.Taqpach ullam → qalltawipawa. Aka sitionx sapa EV cuentax uka qillqatanakatpachaw juti.

T'aqjata anatax jaljañatak mä apuesta qullqi jaytawayi: Pascal, Fermat ukanakan askichat jan walt'awipa.

Blaise Pascalan ruleta máquinapax utjänti?

1650 maranakan taypipanx Pascalax wiñay unxtir máquinampiw irnaqäna, ukat mä suma chiqachata muyu lurataw sapxiwa, ukax juk'a q'achiyasaw jaya pacha muyüna. Uka muyux ruletan rotoraparyänakaRotorP'iyanak apiri muyun muyuri chiqapa.Taqpach ullam → tukuwayi sasin arsutax walja sarnaqawinakanw kutt'ayata, ukampis janiw maya nayra qillqatans uñacht'atäkiti. 18 patak maranx termas markanakan apnaqirinakax uka sutimp aljañatak apnaqapxatapax inasa chiqäspawa. Laboratorio ukax janiw uka chiqa yatiyäwinakamp katuqkaspati.

arsutachiqa yatiyäwi
Pascalax juk'a q'achiyasir muyu luränawiñay unxtir yant'awinakapat uka pachan yatiyäwinakapa; chiqäspawa
uka muyux ruletan rotorapar tukuwayijaniw nayra qillqatax utjkiti; 19 patak maran sarnaqawinakanw uñsti
Pascalax apuesta pampa lurawayijaniwa; apuesta pampax biribi, hoca anatanakatw juti
Pascalax ruletax kuna matemáticarus ch'amanchasi uk utt'ayawayijisa; 1654 maran suyt'atat qillqatanaka

Probabilidad, jupan arunakapampi, jiwasan arunakasampi

1654 maran qillqatanakax janiw ruletat arskiti, ukax janïraw utjkänti. Jiskt'apxi: pä anatirix kimsa punto munapxi mä qullqi ganañataki; 2–1 ukan sayt'apxi; kunjamas uka qullqix jaljañaspa? Pascalan jaysawipax jichhürunakan condicional suyt'ata sasin sutichktan uk apnaqi, ukat sarantaspa uka thakhinakan qoqapa tuqi kutt'ir amuyump saraqi. Huygensax uka qillqatanak ullt'äna ukat 1657 maranx suyt'atat nayrir yatichañ libro uñstayi. “Suyt'ata” arux juparakiwa.

Puntonakan jan walt'awipat casinon ventajapkama
1654

Pascal, Fermat ukanakax puntonakan jan walt'awip askichapxi: suyt'ata valorax mä chiqan chiqa chanipawa.

1657

Huygens, De Ratiociniis in Ludo Aleae: suyt'atat nayrir imprentata qillqata.

1713

Jakob Bernoulli, Ars Conjectandi: jach'a jakhunakan kamachipa.

1796

Parisan ruletax qhanancht'ata. Sapa payllawix 36/n − 1: EV = −1/37 (jan ukax −2/38).

1900

Pearsonan chi-cuadrado yant'apa, ruleta muyuyawinakamp uñacht'ayata.

jichhüru

Patanx taqi kunas, aka sitiona, mä navegadorana.

Apuesta

Pascalan apuestat juk'amp uñt'at amuyupax janiw ruletat arskiti, jan ukasti Diosat arsu: Pensées qillqatan “apuesta”, iyawsañax mä apuestjamaw uñacht'ayata, wiñay tukusiñ payllawimpi. Ukax mä suyt'ata valor amuyuwa, ukat nayrïr kutiw khitis decisión teoría apnaqäna kunatakis arsuñataki. Muyutak Pascal sutichir ruleta anatirinakax pantjata Pascalaruw jawsapxi; wakiskirix mä apuestar kunjam chanichañas uk uñacht'ayir Pascalawa.

Ironía

Pascalax nayrir ruleta muyu lurchïnsa jan lurchïnsa, anatax chiqpach irnaqawip suma uñacht'ayiwa: janiw kunas inamayat jikxataskiti sasin uñacht'ayir jaqin yänakapa (wiñay unxtirix janiw sarantkiti; suyt'atax imatawa), sapa mara walja millón anatirinakar kikpa uñacht'ayañatak apnaqata.

Jiskt'anaka

Pascalax qullqi anatarakïnti?

1650 maranakan qalltawipanx Parisan qullqi anatir tamanakanw sarnaqäna, ukhamatw puntonakan jan walt'awipax Chevalier de Méré tuqi jupar puriwayi. Janiw qullqitak chiqpach anatatapat qillqatax utjkiti.

Kunats walja ruleta sarnaqawinakax Blaise Pascalan ruleta muyupat yatiyapxi?

Suma sarnaqawïtap layku, ukat 19 patak maran casino uñt'ayirinakax wal munapxatap layku. Mä nota uchasaw kutt'ayam.

Larusiñ uñacht'awi

Janiw kunas inamayat jikxataskiti sasaw uñacht'ayäna. Ukat khitis uka patxar mä casino luräna.

Janiw kunas inamayat jikxataskiti sasaw uñacht'ayäna. Ukat khitis uka patxar mä casino luräna.

Fuentenaka

  1. Pascal, B. & Fermat, P. Correspondence on the problem of points. 1654. Œuvres complètes ukana.
  2. Huygens, C. De Ratiociniis in Ludo Aleae. 1657. Suyt'atat nayrir imprentata qillqata.
  3. Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture. University of Pennsylvania Press, 2005.
2026-09-28 uñakipatamodelo: Europa ruleta, maya ch'usanimetodología ↗fuentenaka ↗